Sevda Güneş

Edep yahu…

14.01.2015 Sevda Güneş

Osmanlı döneminde dergâhlar edep mektepleri, medreseler üniversite idi. Hangi kademede olunursa olunsun her dersin vazgeçilmez ilk maddesi ‘edep’ idi. Dergâhların kapısında kocaman bir levha olur, üzerinde ‘ Edep yahu’ yazardı.

 

 

İslâm âlimlerinden Ali Dekkak hazretlerine sorarlar:

 

Namazda iken, sinek kovalayan kimse için ne dersiniz? ‘Edep yahu derim’ diyerek şu hikâyeyi anlatır.

 

 

Ayaz isminde bir genç, bir gün Sultan Mahmud-i Gaznevi’nin resmi hizmetinde bulunurken, aniden ayakkabısının burnunu salladı. Sultan, Ayaz’ın bu haline şaştı. O zamana kadar kendisinden hiçbir zaman edepsizlik görmemişti. Ayaz’ın bir özrü olduğunu anladı. Memurlarından birisine Ayaz’ı takip edip, durumu incelemesini emretti. Sultanın adamı, Ayaz’ı takip etti. Ayaz bir köşeye çekilip, ayakkabısını çıkardı. İçinden bir akrep düştü. Ayaz, ayakkabısıyla akrebi ezerek,”  Bugün bana sultanın huzurunda edebimi bozdurdun. Bugüne kadar sultanın huzurunda bir edepsizliğim görülmemiştir” diyordu. Memur, durumu sultana arz etti. Ayaz geri dönünce sultan:

 

 

Ey Ayaz! ‘Bugün niçin edepsizlik yaptın? Ayağını hareket ettirdin, durdun’ dedi. Ayaz özür diler bir eda ile cevap verdi:

 

 

“Kabahat işlemek hizmetçilerin, kölelerin işindendir. Affetmek ise, sultanların şanındandır.”

 

 

Sultan akrep hikâyeniz bize ulaştı, deyince:

Mademki haberiniz oldu anlatayım, “Sizin saltanat hizmetlerinize kavuşmuş biriyim. Akrep yedi defa ayağımı soktu, dayandım. Ayağımı oynatmadım. Sekizincisinde takatim kalmadı. Ayağımın ucunu yerden kaldırdım” dedi. Sultan utandı ama karşısındakinin edebine  hayran kaldı.

 

 

Bu hikâyeyi aktarmamın elbette bir sebebi var. Hatırlanacağı gibi geçtiğimiz haftalarda tüm Türkiye gibi Erzurum’da yoğun kar yağışına maruz kaldı. Okulların neden tatil edilmediği ise her kesim tarafından çokça yazıldı, çizildi, tartışıldı. Hatta sosyal medyada Erzurum Valisi Ahmet Altıparmak’ı tatil kararı vermediği için topa tutanlar oldu. Düne kadar sessizliğini koruyan Vali Bey, çocuk gelinlere dikkat çekmek amacı ile yapılan bir toplantıda konuştu.

 

 

Konuşmasında, “ Öyle tweetler vardı ki ben okurken utandım, üstelik bunu yazan erkekler değil kızlardı. Ben böyle lafları Antalya’da bile duymamıştım” dedi.

 

 

Vali Bey kız çocuklarının yazdıklarını utandığı için açık açık söylemedi ama ‘edep yahu edep’ dedi.

İçeriğini bilmesekte neler yazıldığını elbette üç aşağı beş yukarı tahmin ediyoruz. Ayağını akrep soktuğu halde sultanın karşısında ses çıkarmayan bir toplumdan elindeki telefonla bırakın her hangi birine laf sarkıtmayı bir devlet adamına nereneyse küfreder bir toplum haline geldik.

 

 

Vali Bey’in dikkat çekmek istediği konu ise bunu yapanların üstelik kız çocukları olmasıydı. Bu kızların sözüm ona muhafazakâr bilinen Erzurum’dan çıkmasıydı. Çok şaşırmış olacak ki “Antalya’da bile böyle bir şey görmedim” demekle yetindi.

Elbette ‘edep’ denen kavram sadece kadınlara haiz bir durum değildir. Edep insana yakışır bir durumdur. Bugün hükmünü kaybeden ‘edep’ yazının başındaki gibi hikâyelerde kalmış bir kavram haline gelmiştir. 

 

 

Oysa ‘edep’ bir insanı insan yapan, diğer canlılardan ayıran en önemli unsurdur. Vali Bey’in üzülerek aktardığı bu durum tespitinin farkına varamayanlar bugün değilse bile ilerde eyvah edeceklerdir. Bugün telefonun ardından her türlü edepsizliği yapanlar yarın bu ülkeyi yönetmeye, yarının çocuklarını eğitmeye başlayacaklardır.

 

Yarınlara kötü bir nesil bırakmak istemiyorsanız bugünden ‘edep yahu’ diyelim.

 

 

BU YAZININ EKLENME TARİHİ 14-01-2015
  
Yazarın Diğer Yazıları