RADARHABER / ERZURUM

Erzurumlu tanınmış Hukukçu ve Demokrat Parti Genel Başkan Danışmanı Avukat Ebubekir Elmalı, tarihi Erzurum Kongre binasının depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle geçici süreliğine ziyarete kapatılmasına, ve yıkılacağına yönelik iddialara tepki gösterdi. Binanın yıkılacağı söylentileri sonrası kamuoyunda oluşan tepkilere dair açıklamalarda bulunan Elmalı, konunun hukuki boyutlarını ele alarak, olayın sonuna kadar takipçisi olacaklarını söyledi.

‘‘BU TÜR RAPORLAR BAĞLAYICI NİTELİKTE DEĞİLDİR’’

Elmalı, Erzurum Kongre Binasının geleceğine yönelik idari söylemlerin Hukuki çerçevesine dair şu açıklamalarda bulundu: ‘‘ Erzurum Kongre Binası gibi tarihî, simgesel ve kültürel değeri tartışmasız olan yapıların geleceğine ilişkin tartışmalarda, hukuki çerçevenin doğru zeminde ortaya konulması zorunludur. Öncelikle belirtmek gerekir ki; bir üniversite tarafından hazırlanan deprem performans raporu, tek başına tarihî bir yapının yıkımı için hukuki dayanak teşkil etmez. Bu tür raporlar yalnızca teknik görüş niteliğindedir; bağlayıcı idari işlem değildir.’’ Konuya Hukuki bakımdan yaklaşan Elmalı, Anayasanın 63. Maddesi ve diğer kanun maddelerini şöyle sıraladı: ‘‘Anayasanın 63. Maddesi, devlete; tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlama yükümlülüğü yüklemektedir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 3 ve 6. Maddelerinde, ‘tarihî ve kültürel değeri olan yapılar korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır’ denilir. Madde 9 ve 10’da, ‘Bu tür varlıklar hakkında yapılacak her türlü fiziki müdahale Koruma Kurulu iznine tabidir’ demektedir.

‘‘YIKIM DAHİL HİÇBİR UYGULAMA YAPILAMAZ’’

Madde 15’te, ‘Koruma Kurulu kararı olmaksızın yıkım dahil hiçbir uygulama yapılamaz’ denilir. 3194 sayılı İmar Kanununun 21. Maddesi ve devamında ise, ‘ Ruhsata tabi işlemler bakımından özel kanun hükümleri saklıdır’ denilir. 2863 sayılı Kanun, imar hukukuna göre özel ve öncelikli kanundur. Danıştay’ın yerleşik içtihadı nettir: Danıştay 6. Daire, E.2016/3124 – K.2018/4571’de, “Tescilli ya da tescil niteliği taşıyan yapılarda, yıkım kararı verilebilmesi için güçlendirme ve onarım olanaklarının teknik olarak mümkün olmadığının açıkça ortaya konulması gerekir.” denilir. Diğer maddelerde de, “Korunması gerekli kültür varlıklarının yıkımına yönelik işlemler, kamu yararı ve orantılılık ilkeleri yönünden sıkı denetime tabidir. Aynı amaca daha hafif müdahaleyle ulaşılabiliyorsa, yıkım hukuka aykırı hale gelir. İdarenin takdir yetkisi, kültürel miras söz konusu olduğunda sınırsız değildir; bilimsel zorunluluk ve kamu yararıyla sınırlandırılmıştır” denilir.

‘‘GEREKİRSE YARGIYA TAŞIRIZ’’

Hukuken Aranan Zorunlu Şartlar ise; Güçlendirme ve restorasyon imkânlarının mümkün olmadığının bilimsel raporlarla ispatı, Birden fazla, bağımsız ve çapraz teknik değerlendirme, Kamu yararı – ölçülülük – orantılılık testinin sağlanması şeklindedir. Bu unsurlardan biri eksikse, tesis edilecek yıkım işlemi; yetki, sebep, amaç yönlerinden hukuka aykırı hale gelir. Bu çerçevede; Erzurum Kongre Binası gibi Milli Mücadele’nin başlangıç noktası kabul edilen, Atatürk’ün tarih sahnesine yön verdiği bir yapının, yalnızca bir üniversite raporuna dayanılarak yıkım gündemine alınması; Anayasa 63. Maddeye, 2863 sayılı Kanun’a, Danıştay’ın yerleşik içtihadına açıkça aykırılık riski taşımaktadır. Bu nedenle Demokrat Parti Genel Başkan Danışmanı olarak açıkça ifade ediyorum ki; sürecin; hukuka, bilime ve tarihsel sorumluluğa uygun biçimde yürütülmesi gerektiğini, aksi yöndeki her idari tasarrufun tarafımızca yargı denetimine taşınacağını, keyfiyetin hoyratça kullanılmasına izin vermeyeceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.’’